سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (AMSO) بر اساس معلومات گردآوریشده، گزارش میدهد که در ماه گذشته فشارها بر رسانهها و خبرنگاران به گونه بیسابقه افزایش یافته است. این موارد بر بنیاد گفتگو با ۱۰ خبرنگار، در ۶ دسته اساسی جمعآوری شدهاند:
۱. سانسور جنگ و رویدادهای امنیتی (درگیریهای خط فرضی دیورند):
خبرنگاران مجبور شدهاند تنها گزارشهای تبلیغاتی به نفع طالبان نشر کنند.
نشر تلفات طالبان (کشتهها و زخمیها) بهشدت ممنوع شده است.
استفاده از واژه «رژیم» برای طرف پاکستانی اجباری گردیده است.
خبرنگاران باید محتوایی تولید کنند که احساسات مردم را تحریک کرده و نشان دهد که طرف مقابل توان جنگ مستقیم را ندارد.
نشر صداها و ویدیوهای شعارهای تند در جریان اعتراضات مردمی ممنوع شده است.
۲. محدودیتها بر زنان و آموزش:
در ولایات جنوبی (کندهار، زابل، ارزگان و هلمند) تماس تلفنی و انجام مصاحبه با زنان بهطور کامل ممنوع شده است.
تهیه و نشر ویدیو و مصاحبه با زنان مهاجر بازگشته از پاکستان ممنوع است.
پرسش درباره آموزش دختران یا نشر مطالب حمایتی از آنان در حسابهای شخصی نیز ممنوع شده است.
۳. کنترل محتوا و تبلیغات اجباری:
استفاده از القاب محترمانه برای رهبران طالبان اجباری شده است.
تهیه گزارشهای مثبت درباره فرمانهای رهبر طالبان الزامی است.
تهیه گزارشهای توهینآمیز درباره مقامات جمهوری پیشین.
تهیه گزارش درباره خانوادههایی که در جنگ علیه «جمهوریت» اعضای خود را از دست دادهاند.
تهیه گزارشهای پیگیری درباره پروژههای نیمهتمام ممنوع شده است.
۴. نظارت بر خبرنگاران و آزادی شخصی:
نظارت دقیق بر پُستها و دیدگاههای خبرنگاران در شبکههای اجتماعی از سوی استخبارات.
ممنوعیت شدید بر اشتراکگذاری معلومات و حفظ ارتباط با رسانهها و خبرنگاران خارج از کشور.
۵. محدودیتهای عملیاتی و میدانی:
گرفتن اجازه از ریاستهای اطلاعات و فرهنگ پیش از سفر به ولسوالیها الزامی است.
جلوگیری از نشر اخبار منفی و شکایات جدی مردم.
عدم دسترسی به موقع به معلومات و کلیپهای صوتی برای خبرنگاران (محدودیت دسترسی به اطلاعات).
تحلیل و نتیجهگیری:
در ارزیابی «۲۴ مورد» فوق، سه نکته اساسی برجسته میشود:
۱. ازبین رفتن تدریجی استقلال رسانهها:
طالبان رسانهها را از یک نهاد اطلاعرسان به دستگاه تبلیغاتی خود تبدیل کردهاند. ممنوعیت نشر اخبار منفی و اجبار در استفاده از القاب، آزادی بیان را بهطور کامل از بین برده است.
۲. سانسور سیستماتیک:
نظارت استخباراتی بر حسابهای شخصی خبرنگاران نشان میدهد که آنان نهتنها در محیط کاری، بلکه در زندگی شخصی نیز تحت فشار روانی قرار دارند.
۳. افزایش تبعیض جنسیتی:
ممنوعیت ارتباط با زنان در برخی ولایات نشان میدهد که طالبان میخواهند نیمی از جامعه (زنان) را کاملاً از چارچوب رسانهها حذف کرده و صدای آنان به جهان نرسد.
ادامه وضعیت کنونی در افغانستان باعث انتشار معلومات یکجانبه و غیرواقعی خواهد شد که در درازمدت فاصله میان مردم و حاکمیت را بیشتر کرده و نهادهای حرفهای رسانهای را با خطر فروپاشی روبهرو میسازد.