ساعت تاریکی؛ وقتی کابل جهان خاموش شد

بلخ

عقربه‌های ساعت ۵ و ۳ دقیقه‌ی عصر روز دوشنبه، هفتم میزان را نشان می‌دادند. در اتاقم نشسته بودم و در حال نوشتن گزارشی بودم که باید تا شام تکمیل می شد و به هماهنگ‌کننده ی پروژه، ایمیل می‌کردم. نیاز داشتم تا بعضی معلومات را از طریق انترنت بگیرم که به کمپیوتر وصل شدم. در جریان دانلود محتوا، یک‌باره انترنت قطع شد. گوشی را برداشتم که سمت راست بالای صحفه‌ی گوشی نوشته است 4G و سمت چپ نیز ROSHAN، فکر کردم که مشکل تخنیکی از سوی گوشی من باشد. چندین‌بار گوشی را خاموش و روشن کردم؛ اما قرار نبود چیزی تغییر کند و انترنت وصل شود… نخستین حدسم این بود که گویا انترنت شهر مزارشریف را نیز همانند شهر هرات از طرف شب قطع کرده و روزانه دوباره وصل کنند. برای ثانیه‌ای خود را همین‌گونه تسلی دادم. گوشی را زمین گذاشته بودم، برداشتم و تماس خطی گرفتم. برقرار نشد. برای بار دوم، سوم امتحان کردم. پدر و مادرم چند دقیقه پیش‌تر از این وضعیت، خانه را به مقصد کابل ترک کرده بودند. گوشی خانه را برداشتم که از سیم‌کارت ام‌تی‌‌ان (اوتوما) به پدرم تماس بگیرم. پس از تلاش‌های زیاد بین ۶:۳۰ تا ۷:۳۵ شام بالاخره موفق شدم صدای پدرم را بشنوم که گفت: «بچم ما از دروازه ورودی بلخ، بیرون شدیم و می‌رویم سمت کابل. سیم‌کارت‌ها ممکن است از کار بیفته چون داخل موتر هم بعضی‌ها می‌گویند سیم‌کارت روشن و اتصالات دیگر کار نمیته».
این آخرین مکالمه‌ ام با پدرم بود. فردای آن روز چون نگران حال‌شان بودم، حضوری به شرکت مسافربری «حصارک پنج‌شیر» رفتم، شرکتی که پدر و مادرم تکت شان را به مقصد کابل از آن گرفته بودند. بخش پذیرش گفت؛ تمام موترهای شان به مقصد رسیدند و در راه هیچ اتفاق ناگواری فضل خدا رخ نداده است.

روز سه‌شنبه، از پیش تلویزیون تکان نخوردم. حس بدی داشتم. حسی همچون حس روز سقوط کابل و مزار، روزی‌که کشور به طالبان تسلیم داده شد. سرنوشت ما سیاه شد و به یک دوره‌ ی اختناق فرو رفتیم. حس آواره‌گی! انگار تمام وجودم کرخت شده بود، نه گریه ام می‌آمد و نه فکری به ذهنم خطور می‌کرد. کمپیوترم از روز قبل روی میز داخل اتاقم همان‌طور روشن باقی مانده بود و صفحه‌ی «ورد» باز مانده و گزارش ناتکمیل مانده بود. توان نوشتن نداشتم، با این‌که امیدوار به بازگشت انترنت بودم؛ ولی نمی‌دانم چرا دستم سمت صفحه کلید نمی‌رفت تا گزارش را بنویسم. همانند گزارش، درس‌های ناتمام و کارهای دیگری هم داشتم ولی کرختی عجیبی سر تا پایم را گرفته بود و نمی‌توانستم سمت کاری، مکانی یا به‌سوی چیزی حرکت کنم. تمام لحظه‌هایم شده بود تماشای تلویزیون، تحلیل‌های مربوط به افغانستان و خبرهایی که هیچ نویدی از بازگشت انترنت نمی‌داد. فکر می‌کردم که دیگر تمام شد. همه چیز به پایان رسید. زندگی ما در درون افغانستان دیگر منجمد شد و راه دیگری برای ما باقی نمانده است. برای من که درس‌هایم، کارم و تمام فعالیت‌هایم آنلاین بود، با قطع انترنت به یک سرنوشت تاریک بدل شد. روزهای پایانی ماه بود، قرار بود دفتری که کار می‌کنم معاش را از طریق حواله ارسال کند، با قطع شدن انترنت، دست‌رسی ما به بیرون از کشور و ارتباط با تمام همکاران نیز قطع شد. در بی پولی کامل، بی خبری و یک سرنوشت مبهم فرو رفتم. تلاش می‌کردم خودم را سرگرم نگهدارم ولی هیچ چیز، هیچ چیز پاسخ‌گو نبود. سعی می کردم در ظاهر خود نشان ندهم ولی در ذهنم طوفانی برپا شده بود که چرا فعالیت کنم؟ چرا تاب‌آوری داشته باشم؟ مگر قرار است انترنت برگردد؟ مگر طالب زبان ما را می‌فهمد؟ درد ما درک می‌کند؟ آیا سرنوشت ما برایشان مهم است؟

پاسخ تمام این پرسش‌ها «نه» بود. یک نخیر که نقطه‌ی پایان می‌گذاشت بر همه پرسش های بی پایان و دست من از تلاش و هر نوع فعالیت را کوتاه می‌کر. در جریان ۴۸ ساعت، دیتای گوشی را خاموش نکردم. میان همه‌ی تاریکی‌ها، باور داشتم که انترنت دوباره وصل می‌شود. بخش دیگری از ذهنم می‌گفت؛ ناممکن است که ملتی با سرنوشت نامعلوم رها شود.

پس از ۲۰ ساعت بدون سیگنال گوشی و عدم دست‌رسی به انترنت، تصمیم گرفتم ذهنم را از منفی‌گرایی دور کنم و با یکی از دوست‌هایم که نزدیک خانه‌ی ما است، کسی‌که بدون تماس و انترنت می‌توانستم به او دست‌رسی داشته باشم؛ به شهر رفتیم. تصمیم خرید چیزی خاصی را نداشتم، فقط خواستم ذهنم را از تصورات منفی تهی کنم. پس از چهل دقیقه گشت‌و‌گذار میان شلوغی شهر، شهروندان، دکان‌داران و کسبه‌کاران از هر سو صدا زده و به هم‌دیگر می‌گفتند: «انترنت روشن وصل شد.» «هله که نت آمد» «دختر خاله، نت روشن داری؟» باورم نمی‌شد. پیش یک دکان لوازم آرایش فروشی، در حالی که به سمت رژ لبی خیره شده بودم، دستم را داخل کیف بردم و گوشی را برداشتم. سیم‌کارت من روشن بود. دیتا فعال بود. هیچ یک از پیام‌هایی که در ۴۸ ساعت برایم ارسال شده بودند را دریافت نکردم. رو به دکان‌دار کرده و گفتم؛ انترنت وصل نشده و این خبر دروغ است. برایم گفت: «دوباره چک کن، کسی موفق به تماس شد.» گوشی را خاموش و روشن کردم. واقعیت داشت. دوستم را با صدای بلند صدا زدم. گفتم؛ واقعیت دارد. انترنت من دوباره وصل شده است. وای خدا را شکر!

نخستین کاری که پس از اتصال انترنت و برقراری تماس باید انجام می‌دادم، تماس با پدر و مادرم بود. پی‌هم تماس گرفتم و متاسفانه برقرار نمی‌شد. این حالت معلق ماندن، نیم ساعت طول کشید. با دوستم عاجل تاکسی گرفتیم و سمت خانه برگشتیم. همین که داخل تاکسی نشستم، یکی از تماس‌هایم با پدرم برقرار شد که گفتند؛ حال شان خوب است و سالم به کابل رسیدند. حس و حال آن لحظه را نمی‌دانم چطور باید توصیف کنم. هرچه بود، گذشت و برای دومین‌بار تروما را تجربه کردم. تاریکی سرنوشت یک ملت، وحشت‌ناک بود. بازی با سرنوشت میلیون‌ها انسان در جغرافیایی به‌نام «افغانستان» ساده‌تر از آن چیزی بود که تصور می‌کردیم. به‌عنوان نسل جوان افغانستان، ما تجربه‌های زیادی از نابرابری، جنگ و انواع خشونت‌ها را داشتیم؛ ولی هرگز تصور نمی‌کردیم که با یک دستور آن هم از سوی یک شخص مشخص، دست ما از جهان کوتاه شود. یک نفر برای سی‌ و چند میلیون نفر تصمیم بگیرد؛ در این میان، جهان فقط تماشا کند و یا در حد بیانیه‌های کوتاه یا بلند نکوهش کند.