قانون رسانه های همگانی افغانستان

فصل اول

احکام عمومی

مبنی

ماده اول: این قانون با در نظرداشت اصول و احکام دین مبین اسلام و به تاسی از حکم ماده سی و چهارم قانون اساسی  و رعایت ماده نزدهم اعلامیه جهانی حقوق بشر، به منظور تامین حق آزادی فکر و بیان و تنظیم فعالیت رسانه های همگانی در کشور وضع گردیده است.

هدف

ماده دوم: اهداف اين قانون عبارتند از :

۱-  حمايت و تضمین حق آزادی فکر و بیان

۲- حمایت از حقوق خبرنگاران وتامين شرايط فعاليت آزاد رسانه ها
۳- ترويج و توسعه رسانه های همگانی، آزاد، مستقل و کثرت گرا
۴- فراهم کردن زمينه مناسب برای ابراز فکر و احساس اتباع کشور و انعکاس حقایق به طور عادلانه توسط گفتار، نوشته، رسم، تصوير، ثبت بر روی نوار، تمثيل (نمايش)، حرکت وساير پديده های علمی ، ادبی ، هنری و چاپ و نشر
۵-رعايت اصل آزادی بيان ورسانه های همگانی مسجل در اعلامیه جهانی حقوق بشر با رعایت اصول و احکام دين مقدس اسلام
۶- کمک به منظور رشد سالم رسانه های همگانی به نحوی که بتواند وسيله مؤثر نشر اخبار صحیح، اطلاعات، آموزش، تربیت و شکوفایی علم و ثقافت درکشور شود  و نظریات مردم را مطابق با معیارها، اصول و ارزش های خبرنگاری(صداقت، بی طرفی و توازن) انعکاس دهد .

اصلاحات

ماده سوم: اصطلاحات آتی در اين قانون دارای مفاهيم زير است :
۱- رسانه  وسيله انتقال پیام، معلومات و اطلاعات با استفاده از وسايل ذيل می باشد :
– رسانه برقی: رادیو، تلویزیون، شبکه کیبلی و اینترنت
–  رسانه چاپی : روزنامه، جریده( هفته نامه، نشریه ۱۵ روزه، ماهنامه، گاهنامه، فصل نامه، سال نامه، پوستر و خبرنامه)

۲- رسانه های همگانی در این قانون به انواع ذیل تقسیم می گردد:
–  رسانه عامه: رسانه ای است که متعلق به عامه مردم بوده  و ازطریق دولت، نشر اعلانات و عرضه خدمات تمویل می گردد.
-رسانه خصوصی: رسانه ای است که متعلق به اشخاص حقیقی، سازمان های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی بوده و از طرف آنها تجهیز و تمویل می گردد.
۳- ژورنالیست(خبرنگار): شخص حرفه ای و مسلکی است که از طریق رسانه ها مواد و محتوای نشراتی را تهیه و عرضه می کند.
۴- مطبعه: دستگاه اقتصادی و تخنیکی است که خدمات چاپی را انجام می دهد.
۵- چاپ کننده(طابع) : شخص حقيقی يا حکمی است که بر اساس ملکیت یا نمایندگی مالک متصدی امور مطبعه می باشد.

۶- طابع(ناشر): شخص حقیقی یا حکمی است که اجازه چاپ و نشر آثار غیر موقوت را دارا می باشد.
۷- نشر: عمل انتقال پیام و خبر از طریق رسانه های همگانی است.
۸- مؤسسه تولید فلم: نهادی است که در پرتو اساس نامه و اهداف خویش فلم های مستند و سینمایی، عکس و اسلاید را تولید می کند.
۹- مؤسسه نشراتی : شخصیت حکمی است که بر اساس اساس نامه تاسیس،  و نشرات رسانه های برقی، چاپی موقوت و غیر موقوت را مطابق با اهدافش نشر و پخش می کند.
۱۰- نهاد آموزش ژورنالیزم(خبرنگاری): نهادی است که به صورت کوتاه مدت و یا دراز مدت به آموزش حرفه ای خبرنگاری می پردازد.
۱۱- دارالترجمه : مؤسسه حکمی است که طبق اساس نامه حق دارد مطالب و مضامینی را از زبانی به زبان دیگر ترجمه کند.
۱۲- آژانس خبر رسانی : شخصیت حکمی است که در عرصه ارتباطات، جمع آوری و رساندن اطلاعات فعالیت می کند.

۱۳- شرکت تبلیغاتی و اعلانات: شخصیت حکمی تجارتی است که مطابق اساس نامه به تبلیغات و اعلانات می پردازد.

۱۴- حق نسخه برداری( کاپی رایت): داشتن حق مالکیت معنوی و امتیاز انتشارات ثبت شده است که در مطابقت با معیارهای قبول شده توسط قانون جداگانه تنظیم می گردد.

۱۵- صاحب امتیاز: شخص حقیقی یا حکمی است که به تاسیس و یا راه اندازی رسانه های برقی، چاپی، نهاد آموزش خبرنگاری، مطبعه، مؤسسه نشراتی، دارالترجمه، آژانس خبر رسانی، مؤسسه تولید فلم و شرکت تبلیغات و اعلانات می پردازد.

۱۶- مدیرمسؤل: شخصی است که به طور بالفعل مسؤلیت امور نشراتی مربوط به وسایل مندرج جزء (۱۵) این ماده را برعهده دارد.

۱۷- رادیو: وسیله ارتباط و اطلاع رسانی همگانی سمعی است.

۱۸- تلویزیون: وسیله ارتباط  و اطلاع رسانی همگانی سمعی و بصری است.

۱۹- شبکه کیبلی: رسانه همگانی سمعی و بصری است که برنامه های اطلاعاتی، تعلیمی، تربیتی، فرهنگی و تفریحی ملی و بین المللی را( از طریق ماهواره) برای مشترکین عرضه می کند.

۲۰- اعلانات: عرضه نوعی خدمات سمعی بصری برای اشخاص حقیقی و یا حکمی است که در رسانه های همگانی برقی و چاپی در بدل پول و یا خدمات متقابل انجام می شود.

۲۱- اعانه: هر نوع کمک توسط اشخاص حقیقی یا حکمی است که به منظور تقویت معنوی یا مادی رسانه های همگانی انجام می گیرد.

فصل دوم

حقوق و مکلفیت ها

آزادی فکر و بیان

ماده چهارم:
۱- هرشخص حق آزادی فکر و بيان را دارد.

طلب ، حصول ، انتقال معلومات ونظريات در حدود احکام قانون بدون مداخله ومحدوديت و تهدید ازطرف مسؤلين دولتی شامل اين حق است. این حق دربرگيرنده فعایت آزاد وسایل پخش وسايل پخش ، توزيع و دريافت معلومات نيز می باشد.

۲- دولت آزادی رسانه های همگانی را حمايت وتقويت می کند.
هيچ شخص حقيقی يا حکمی از جمله دولت وادارات دولتی نمی تواند فعاليت آزاد رسانه های خبری و يا معلوماتی را منع، تحريم ، سانسور يا محدود نموده ويا طور ديگری درامور ونشرات رسانه های همگانی ومعلوماتی مداخله کند مگر مطابق احکام این قانون.

مطالبه معلومات

ماده پنجم:هرشخص حق دارد معلومات راطلب ودريافت کند .

دولت بنابر تقاضای اتباع کشور معلوماتی را که مطالبه می شود، به دسترس آنان قرار می دهد، مگر اين که معلومات مطالبه شده محرم بوده و افشای آن امنيت، منافع ملی و تمامیت ارضی را با خطر مواجه سازد و یا به حقوق دیگران صدمه وارد کند.

حمایت قانونی

قانون رسانه های همگانی