لومړی څپرکی
عمومي قواعد
پر بنسټ
لومړۍ ماده: دا قانون د اسلام د دین اصول او احکام په پام کې نیسي او د اساسي قانون د ۳۴ مادې او د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د ۱۹ مادې په رعايت، د فکر او بیان د ازادۍ د حق د تامین په موخه جوړ شوی دی. په هیواد کې د ډله ایزو رسنیو د فعالیتونو د تنظیمولو لپاره تاسیس شوی
هدف
دوهمه ماده: د دې قانون موخې دا دي:
۱- د فکر او بیان د ازادۍ له حق څخه ملاتړ او تضمین
۲- د خبریالانو له حقونو څخه ملاتړ او د ازادو رسنیو د فعالیت د شرایطو تامینول
۳- د عامه، ازادو، خپلواکو او ګڼو رسنیو ترویج او پراختیا
۴- د هیواد د وګړو د افکارو او احساساتو د څرګندولو لپاره د مناسب چاپیریال برابرول او د وینا، لیکنې، نقاشۍ، انځورګرۍ، په ټیپ کې ثبت، نمایش، خوځښت او نورو علمي، ادبياتو له لارې د حقایقو انعکاس. هنري او چاپي پديده. خپرونه
۵- د اسلام د سپېڅلي دين د اصولو او احکامو په رعايتولو سره د بيان د ازادۍ او د ډله ييزو رسنيو د اصولو رعايتول لکه څنګه چې د بشري حقونو په نړيواله اعلاميه کې راغلي دي.
۶- د عامه رسنیو له سالمې ودې سره په داسې ډول مرسته کول چې د معیارونو، اصولو او ارزښتونو سره سم د سمو خبرونو، اطلاعاتو، ښوونې او روزنې او په هېواد کې د ساینس او کلتور د ودې او د خلکو د افکارو د خپرولو یوه اغېزمنه وسیله شي. د ژورنالیزم (ایمانداري، بې پرېتوب) او توازن) منعکس کول.
اصلاحات
درېیمه ماده: په دې قانون کې لاندې اصطلاحات لاندې معناوې لري:
1- رسنۍ د لاندې وسیلو په کارولو سره د پیغامونو، معلوماتو او معلوماتو د لیږدولو وسیله ده:
– الکترونیکي رسنۍ: راډیو، تلویزیون، کیبل شبکه او انټرنیټ
– چاپي رسنۍ: ورځپاڼه، مجله (اوونيزه، پنځلس ورځنۍ مجله، مياشتنۍ، مياشتنۍ، درې مياشتنۍ، کلنۍ، پوستر او خبر پاڼه)
2- په دې قانون کې ډله ييزې رسنۍ په لاندې ډولونو ويشل شوي دي:
– عامه رسنۍ: هغه رسنۍ دي چې د خلکو پورې اړه لري او د دولت لخوا تمویل کیږي، اعلانات خپروي او خدمات وړاندې کوي.
– خصوصي رسنۍ: هغه رسنۍ دي چې د حقیقي اشخاصو، سیاسي، اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري سازمانونو پورې اړه لري او د دوی لخوا تجهیز او تمویل کیږي.
۳- ژورنالیست: هغه مسلکي کس دی چې د رسنیو له لارې خپرونې او محتوا چمتو او وړاندې کوي.
4- چاپګر: دا یو اقتصادي او تخنیکي وسیله ده چې د چاپ خدمتونه وړاندې کوي.
5- چاپګر: هغه حقیقي شخص یا قانوني شخص دی چې د مالکیت یا نماینده ګۍ په اساس د چاپ خونه د چارو مسؤل وي.
6- چاپګر (خپرونکی): هغه طبیعي شخص یا قانوني اداره ده چې د غیر لنډمهاله اثارو د چاپ او خپرولو اجازه لري.
۷- خپرول: د ډله ایزو رسنیو له لارې د پیغامونو او خبرونو د لیږدولو عمل دی.
۸- د فلم تولید انسټیټیوټ: هغه اداره ده چې مستند او سینماټوګرافیک فلمونه، عکسونه او سلایډونه د خپل منشور او اهدافو په رڼا کې تولیدوي.
۹- خپرندويه اداره: هغه حقوقي اداره ده چې د بنسټ د مکتوب او برېښنايي رسنيو د خپرونو پر بنسټ د خپلو موخو له مخې لنډمهاله او غير موقتي چاپ شوي توکي خپروي او خپروي.
10- د ژورنالیزم روزنیز بنسټ: دا هغه اداره ده چې د ژورنالیستانو لنډمهاله او اوږدمهاله مسلکي روزنه ورکوي.
۱۱- دارالترجمه: هغه حقوقي اداره ده چې د اساسي قانون له مخې له یوې ژبې څخه بلې ژبې ته د محتوا او موضوعاتو د ژباړلو حق لري.
12- خبري اژانس: هغه حقوقي اداره ده چې د ارتباطاتو، معلوماتو راټولولو او وړاندې کولو په برخه کې فعالیت کوي.
۱۳- د اعلاناتو او اعلاناتو شرکت: دا د سوداګرۍ یو قانوني شخصیت دی چې د اتحادیې د مادو له مخې د اعلاناتو او اعلاناتو سره معامله کوي.
14-د کاپي حق: د فکري ملکیت حقونه او د خپرولو امتیازات ثبت دي چې د منل شوي معیارونو سره سم د جلا قانون لخوا تنظیم شوي.
15- جواز لرونکی: یو طبیعي شخص یا قانوني اداره ده چې بریښنایی رسنۍ، چاپي رسنۍ، د ژورنالیزم د روزنې موسسه، چاپ خونه، خپرونه، د ژباړې اداره، خبري اژانس، د فلم تولید شرکت، او اعلاناتو شرکت جوړوي.
16- مدیر: هغه څوک دی چې په حقیقت کې د دې مادې په (15) برخه کې درج شوي وسیلو پورې اړوند د چارو د خپرولو مسؤلیت لري.
۱۷- راډیو: د ارتباطاتو او عامه معلوماتو وسیله ده.
18- ټلویزیون: د ارتباطاتو او عامه معلوماتو یوه صوتي او تصویري وسیله ده.
۱۹- کیبل شبکه: یوه صوتي او تصویري ډله ییزه رسنۍ ده چې خپلو مشتریانو ته ملي او بین المللي معلوماتي، تعلیمي، تعلیمي، کلتوري او تفریحي خپرونې (د سپوږمکۍ له لارې) وړاندې کوي.
20- اعلانونه: دا د حقیقي اشخاصو یا امرونو لپاره یو ډول غږیز بصري خدمت دی چې په بریښنایی او چاپي عامه رسنیو کې د پیسو یا متقابل خدماتو په بدل کې ترسره کیږي.
۲۱- بسپنه: هر ډول مرسته چې د طبيعي اشخاصو له خوا او يا د يو فرمان له مخې د ډله ييزو رسنيو د معنوي او مادي پياوړتيا په موخه ترسره کېږي.
دوهم څپرکی
حقوق او مکلفیتونه
د فکر او بیان ازادي
څلورمه ماده:
۱- هر څوک د فکر او بیان د ازادۍ حق لري.
له دولتي چارواکو څخه د مداخلې، محدودیتونو او ګواښونو پرته د قانون په حدودو کې د معلوماتو او نظریاتو غوښتنه کول، ترلاسه کول، لیږدول پدې حق کې شامل دي. په دې حق کې د رسنیو ازاد استعمال، د معلوماتو ویش او ترلاسه کول شامل دي.
2- دولت د ټوليزو رسنيو د ازادۍ ملاتړ او پياوړتيا.
د دولت او دولتي ادارو په ګډون هیڅ حقیقي شخص یا واک نشي کولی چې د دې حکمونو له حکمونو پرته د خبري یا معلوماتي رسنیو ازاد فعالیت منع، بندیز، سانسور یا محدود کړي او یا هم د عامه او معلوماتي رسنیو په چارو او خپرونو کې مداخله وکړي. قانون
د معلوماتو غوښتنه وکړئ
پنځمه ماده: هر شخص حق لري د معلوماتو غوښتنه او ترلاسه کړي.
د هېواد د اتباعو د غوښتنې له مخې، دولت د هغو معلوماتو په اړه معلومات ورکوي، چې غوښتل شوي معلومات محرم نه وي او افشا کول یې امنیت، ملي ګټې او ځمکنۍ بشپړتیا له ګواښ سره مخ کوي او یا د نورو حقونو ته زیان رسوي.
قانوني خوندیتوب